9 giờ sáng, bạn vẫn nằm trên giường, một tay kéo chăn, một tay trả lời tin nhắn công việc trên Zalo. Laptop mở trên sofa từ lúc nào không hay, bữa trưa ăn vội trước màn hình, giấc ngủ trưa định chợp mắt 15 phút thành ra một tiếng rưỡi. Đến 10 giờ tối, nhóm chat công ty vẫn còn sáng đèn. Nếu cảnh này quen thuộc, bạn không hề lười. Làm việc tại nhà lấy đi những "vạch kẻ" mà văn phòng từng vẽ sẵn cho ngày của bạn. Tin tốt là bạn có thể tự vẽ lại chúng. Bài viết này gợi ý cách làm việc tại nhà hiệu quả bằng những quy tắc nhỏ do chính bạn đặt ra: một quy tắc để bắt đầu ngày làm, một để nghỉ trưa, một để tan làm.
Vì sao làm việc tại nhà dễ mất nhịp?
Không còn quãng đường đi làm để "chuyển chế độ"
Khi còn lên văn phòng, quãng đường chạy xe buổi sáng, ly cà phê mua vội ở đầu hẻm hay cái gật đầu chào bác bảo vệ là những tín hiệu nhỏ báo rằng "giờ làm việc bắt đầu rồi". Ở nhà, khoảng cách từ giường đến bàn làm việc chỉ vài bước chân. Không có quãng chuyển tiếp, đầu óc vẫn còn ở chế độ "ở nhà" trong khi email đã bắt đầu đổ về. Bạn mở laptop nhưng phải mất cả tiếng mới thực sự vào guồng.
Giường, sofa và bàn làm việc ở cùng một chỗ
Ở nhà, nơi bạn nghỉ ngơi và nơi bạn làm việc thường chỉ cách nhau một bức tường, thậm chí là cùng một chiếc giường. Ôm laptop lên sofa thì dễ chịu, nhưng cơ thể đã quen coi sofa là chỗ thư giãn, nên sự chú ý cũng thả lỏng theo. Chiếc tivi, đống quần áo chưa gấp, chiếc điện thoại cạnh gối đều tranh nhau kéo bạn đi. Vì vậy, khi tìm cách tập trung khi làm việc ở nhà, câu hỏi đầu tiên không phải là "mình cần cố gắng hơn" mà là "mình đang làm việc ở đâu, và chỗ đó có nói với mình rằng đây là giờ làm không?"
Không có giờ tan làm rõ ràng
Ở văn phòng, khi mọi người đứng dậy ra về, bạn biết một ngày đã kết thúc. Ở nhà, không có ai đứng dậy cả. Laptop vẫn nằm đó, tin nhắn trên Zalo hay Messenger vẫn nhảy lên lúc 9 giờ tối, và "trả lời nhanh một chút" dễ dàng kéo dài thành cả buổi. Khi ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ mờ đi, bạn vừa không nghỉ ngơi trọn vẹn, vừa không làm việc tập trung.
Cách lập lịch trình làm việc tại nhà bằng "quy tắc của riêng bạn"
Ý tưởng rất đơn giản: những vạch kẻ mà văn phòng từng tạo sẵn (đi làm, nghỉ trưa, tan làm), giờ bạn tự tạo lại bằng các quy tắc nhỏ. Không cần một thời khóa biểu dày đặc từng phút, chỉ cần vài mốc rõ ràng để ngày làm việc có điểm bắt đầu và điểm kết thúc. Trước hết, hãy luôn dựa trên giờ làm việc và quy định mà công ty hoặc khách hàng của bạn đã thống nhất; các quy tắc dưới đây chỉ giúp bạn sắp xếp phần thời gian nằm trong khuôn khổ đó.
Gắn quy tắc với một việc bạn đã làm mỗi ngày
Quy tắc dễ giữ nhất là quy tắc bám vào một việc bạn vốn đã làm. Ví dụ: "Pha xong ly cà phê sáng thì viết ra 3 việc quan trọng nhất hôm nay." Ly cà phê sữa đá hay cà phê phin buổi sáng là thứ bạn chẳng bao giờ quên, nên nó trở thành tín hiệu tự nhiên để bắt đầu ngày làm. Bạn không cần nhớ thêm điều gì, chỉ cần nối việc mới vào sau việc cũ.
Mỗi ngày chỉ bắt đầu với 3 quy tắc
Khi hào hứng, ta dễ viết ra cả chục quy tắc: dậy lúc 6 giờ, tập thể dục, không mở mạng xã hội, ăn trưa đúng 12 giờ... Rồi chỉ sau vài ngày, danh sách đó bị bỏ xó. Hãy bắt đầu với đúng 3 quy tắc: một cho buổi sáng, một cho buổi trưa, một cho cuối ngày. Khi cả ba đã trở nên quen thuộc, bạn mới thêm quy tắc mới.
Biến giờ nghỉ trưa thành một quy tắc
Ở Việt Nam, nghỉ trưa và chợp mắt một chút là nếp sinh hoạt của rất nhiều người. Không cần bỏ nó đi, chỉ cần cho nó một khung giờ rõ ràng. Chẳng hạn: "Ăn trưa lúc 12 giờ, ngủ trưa từ 12 giờ 30 đến 12 giờ 50, rồi rửa mặt và quay lại bàn." Khi giờ nghỉ đã có điểm bắt đầu và điểm kết thúc, bạn có thể nghỉ thoải mái mà không lo nó kéo dài sang cả buổi chiều.
Gợi ý quy tắc cho từng khung giờ: sáng, trưa, chiều tối
Dưới đây là một mẫu lịch trình làm việc tại nhà bạn có thể tham khảo rồi chỉnh lại cho hợp với giờ làm của mình.
Buổi sáng: "đi làm giả" trước khi mở laptop
Hãy tạo lại quãng đường đi làm, dù chỉ là 10 phút. Thay đồ ngủ bằng quần áo mặc ra ngoài, đi bộ một vòng quanh hẻm hoặc ra ban công uống cà phê, rồi mới ngồi vào bàn. Hành động "ra khỏi nhà rồi quay lại" này giúp bạn cảm nhận rằng mình vừa "đến chỗ làm".
Buổi trưa: nghỉ thật sự, rời khỏi bàn làm việc
Ăn trưa ở bàn ăn, không phải trước màn hình. Gập laptop lại hoặc ít nhất là tắt màn hình. Nghỉ trưa là lúc rời hẳn công việc, chứ không phải vừa ăn vừa đọc email.
Cuối ngày: nghi thức "tan làm"
Trước giờ kết thúc, hãy viết ra việc đầu tiên bạn sẽ làm vào sáng mai, đóng laptop, rồi tắt thông báo của các nhóm chat công việc. Nếu được, cất laptop vào túi hoặc ngăn kéo. Khi máy đã khuất khỏi tầm mắt, bạn ít bị kéo trở lại hơn.
| Khung giờ | Quy tắc | Điểm (ví dụ) |
|---|---|---|
| Sáng | Thay quần áo và đi bộ 10 phút trước khi mở laptop | 3 điểm |
| Sáng | Pha xong cà phê thì viết ra 3 việc quan trọng nhất | 3 điểm |
| Sáng | Chỉ làm việc ở bàn, không mang laptop lên giường | 2 điểm |
| Trưa | Ăn trưa ở bàn ăn, không nhìn màn hình | 2 điểm |
| Trưa | Ngủ trưa trong khung giờ đã định rồi quay lại bàn | 3 điểm |
| Chiều | Đứng dậy vươn vai sau mỗi buổi họp dài | 1 điểm |
| Cuối ngày | Viết ra việc đầu tiên của ngày mai rồi đóng laptop | 3 điểm |
| Cuối ngày | Tắt thông báo nhóm chat công việc sau giờ tan làm | 2 điểm |
Số điểm trong bảng chỉ là ví dụ. Bạn hoàn toàn có thể tự quyết định mỗi quy tắc đáng bao nhiêu điểm, tùy việc nào khó giữ hơn với bạn.
Khi lịch trình bị phá vỡ thì sao?
Sẽ có những ngày họp kéo dài từ sáng đến chiều, khách hàng gọi gấp, hay con nhỏ ở nhà cần bạn. Những ngày như vậy, lịch trình chắc chắn bị xáo trộn, và điều đó hoàn toàn bình thường. Đừng coi đó là "thất bại". Chỉ cần giữ được một quy tắc trong ngày, chẳng hạn nghi thức tan làm, là đã đủ.
Nếu có một quy tắc mà tuần nào bạn cũng không giữ được, đó là dấu hiệu nó cần được điều chỉnh, không phải bạn cần cố gắng hơn. Hãy làm nó nhỏ lại (đi bộ 10 phút thành 3 phút) hoặc đổi sang một quy tắc khác hợp với nhịp sống của bạn hơn. Lịch trình tốt là lịch trình bạn giữ được, không phải lịch trình trông đẹp nhất trên giấy.
Biến lịch trình WFH thành trò chơi với ứng dụng My Rules
Nếu bạn muốn những quy tắc trên trở nên thú vị hơn, hãy thử My Rules. Bạn đăng ký mỗi thói quen thành một "thử thách" và nhận điểm mỗi khi hoàn thành. Nội dung quy tắc và số điểm do chính bạn quyết định, và cả việc nghỉ ngơi như ngủ trưa đúng giờ hay đứng dậy vươn vai cũng có thể được tính điểm.
Bạn có thể đặt thông báo đẩy vào giờ cố định cho từng thử thách, ví dụ nhắc bạn đúng giờ tan làm. Cuối ngày, bạn ghi lại điều làm tốt và điều cần cải thiện trong phần nhật ký, rồi xem lại lịch sử điểm trên lịch. Huấn luyện viên AI sẽ gợi ý thử thách và phần thưởng, kèm những lời động viên, còn quyết định cuối cùng vẫn là của bạn.
Bắt đầu miễn phí (có quảng cáo). Gói Premium là gói mua trong ứng dụng theo tháng, không có quảng cáo và trò chuyện không giới hạn với huấn luyện viên AI. My Rules có trên App Store và Google Play.
Kết luận
Làm việc ở nhà không cần ý chí sắt đá, chỉ cần vài vạch kẻ rõ ràng cho ngày của bạn. Tối nay, hãy chọn ba quy tắc: một cho buổi sáng, một cho giờ nghỉ trưa và một cho lúc tan làm, rồi thử chúng từ ngày mai. Khi đã quen, bạn sẽ thấy làm việc tại nhà hiệu quả hơn mà vẫn còn thời gian trọn vẹn cho bản thân và gia đình.
